Levendig debat over Zeeland 2050 in Oostkerk

,,Het liefst zou ik zien dat we zo avond aan avond debatteren over Zeeland, niet alleen als overheid, maar met elkaar”, zei commissaris van de koning Hugo de Jonge. De pauze was net voorbij en hij had met belangstelling de discussie gevolgd die daaraan vooraf was gegaan. ,,Dat verdient een uitgesproken compliment.”

Er viel ook wat te bespreken. Onder de naam Spoor2050 kwam een groep ‘betrokken Zeeuwen’ vorige week met een ‘alternatieve benadering’ van Zeeland 2050, het toekomstperspectief dat Zeeuwse overheden hebben opgesteld met tal van bedrijven en maatschappelijke organisaties. Met een opiniestuk in de PZC, een eigen website en een open brief aan De Jonge, die als voorzitter het Overleg Zeeuwse Overheden een boegbeeld is van Zeeland 2050, leek de debatavond op scherp gezet. 

Twee van de initiatiefnemers, oud-gedeputeerde Harry van Waveren en consultant Roel Adriaansens, schoven aan tafel, op uitnodiging van het Amsterdamse debatcentrum De Balie, dat ‘on tour’ is door Nederland. ,,Het viel me wel op”, zei debatleider Lennart Booij bij aanvang, ,,dat er veel zorgen zijn over de oplossingen en niet zoveel zorgen over het probleem.”

Dat bleek vooral in de eerste ronde, die ging over ruimtelijke ordening. Van Waveren zei blij te zijn met Zeeland 2050, maar waarschuwde dat de afvoer van in en rond Zeeland opgewekte energie een ‘enorme impact’ kan hebben op het Zeeuwse landschap, evenals een uitbreiding van de Midden-Zeelandroute. Hij zag het toekomstperspectief vooral als een lobbydocument. ,,De ruimte in Zeeland wordt in de aanbieding gedaan, maar wat krijgen we daarvoor terug? De garanties zijn tot op heden boterzacht.” Directeur Rob van Westrienen van Het Zeeuwse Landschap meende dat de drie pijlers van Zeeland 2050 – een groen havengebied met onderwijs dat jongeren naar Zeeland trekt en bruisende steden en dorpen met goede voorzieningen – ‘op drijfzand staan’.  ,,Het fundament zit in een gezonde leefomgeving en robuuste natuur, je moet de gezondheid en de natuur op orde hebben.”

Tijdens de tweede ronde, waarin hoogleraar Barbara Oomen met Adriaansens aan tafel zat, verschoof de aandacht naar de problemen waarmee Zeeland kampt. Een net niet krimpende bevolking die vergrijst en ontgroent (Oomen) en ‘de energie-intensieve industrie met fossiele grondstoffen die een aflopend verhaal is’ (Adriaansens). ,,We willen geen tegenbeweging zijn”, benadrukte hij. ,,Maar bekijk het breder, betrek er meer partijen bij.” 

In een reactie gaf gedeputeerde Jo-Annes de Bat aan dat juist maandagmiddag 1,3 miljoen euro is uitgetrokken voor kunstprojecten die met een andere blik naar het Zeeland van nu en de toekomst kijken en dat ngo’s (niet-gouvernementele organisaties) ‘bij alle gesprekken aan tafel zitten’. Veel dichter bij het paradijs dan in Zeeland kunt je niet komen, betoogde De Jonge, maar hij waarschuwde dat het paradijsje ‘geen rustig bezit’ is. Ook hij wees op vergrijzing en ontgroening in een gebied waar de arbeidskrapte nu al groot is. Daarom moeten er (jonge) Zeeuwen bijkomen. Ja, Zeeland 2050 vraagt iets van het Rijk, erkende hij, maar anders dan een lobbydocument biedt het ook oplossingen voor Nederland. 

Naar aanleiding van het idee Stad aan het Sloe van stedenbouwkundige Henk Hartzema ontspon zich een discussie over wonen. Gedeputeerde Dick van der Velde wees erop dat Zeeland de woondeal met het Rijk ambitieuzer heeft gemaakt dan Den Haag aanvankelijk wilde en goed op schema ligt om de bouw van 16.500 woningen in 2030 te halen. De boodschap was duidelijk: dan zijn ook de ambities van Zeeland 2050 kansrijk.

Twee heikele punten bleven over. Wel of geen kerncentrale erbij, dat is toch wel de roze olifant in de kamer, vond Booij. Iedereen was het erover eens dat nieuwe kerncentrales de rust en ruimte van Zeeland niet teniet mogen doen. De Jonge: ,,Ze moeten goed worden ingepast. En al ben je tegen kernenergie, als ze er komen, wil je toch dat we ervan profiteren, dat ze Zeeland sterker maken.” Hij wees op de kansen voor kennis en onderwijs op het gebied van energie.

En is er genoeg gesproken met de Zeeuwen, vooral ook jongeren, de mensen waarover het gaat? Dat was een zorg van Zahra Sebbar, een 23-jarige bruggenbouwer van Zeeuwse oorsprong, die tot slot mocht reflecteren op de avond. Ze onderstreepte de noodzaak van ‘procedurele rechtvaardigheid’, dat de weg naar een eindresultaat zo eerlijk mogelijk is, met inbreng van iedereen. De Jonge wees nog eens op de vele partijen waarmee het gesprek over Zeeland 2050 is aangegaan, met onder meer speciale events voor jongeren. Niet voor het eerst deed hij een oproep aan iedereen die dat wilde om mee te praten en mee te doen.

,,Niks doen is in ieder geval geen optie”, besloot Booij. Volgend jaar organiseert de Oostkerk nog enkele debatten over Zeeland 2050.