Walcherse gemeenten werken samen aan Zeeland 2050
Groei
De ambitie Zeeland 2050, zoals Commissaris van de Koning Hugo de Jonge die vorig jaar formuleerde, kwam bij de gemeente Vlissingen binnen als een ‘wake up call’, vertelt wethouder Ruimtelijke Ordening en Wonen Coen Bertijn. “We hadden in Vlissingen een aantal jaar geleden de Omgevingsvisie 2040 vastgesteld. Die ging nog uit van organische groei, er was geen sprake van een streefgetal van het aantal inwoners dat we zouden willen hebben.”
Over de gemeentegrenzen
Het was in Vlissingen al snel duidelijk dat praten over groei alleen in Walchers verband kan. “Als je naar mogelijke bouwlocaties binnen de plattegrond van Vlissingen kijkt, loop je al snel tegen de gemeentegrenzen aan, zowel richting Koudekerke als richting Middelburg. Dan ga je toch eens nadenken, zouden we dat niet op Walcherse schaal moeten doen? Als het gaat om stedelijke ontwikkeling zijn Vlissingen en Middelburg natuurlijk de stedelijke regio van Zeeland. Maar Veere gaf al meteen aan: daar willen we aan meedoen.”
Leefbaarheid
Voor Veere was samenwerking vanaf het begin de beste oplossing, zegt wethouder René de Visser (RO en Wonen). “Het gaat niet alleen om meer inwoners of meer huizen. Maar ook om: hoe hou je de voorzieningen voor de toekomst in stand. Dit kun je niet als gemeente zelf doen. Neem bijvoorbeeld de infrastructuur, dat loopt door elkaar heen, daar zul je Walchers naar moeten kijken. Dus daarin hebben we als Veere direct een actieve rol gepakt. De gemeenteraad heeft ons een aantal aspecten meegegeven die wij belangrijk vinden. Zo willen wij in Veere ook wat van die nieuwbouw meepakken. Voor de leefbaarheid van onze dorpen is een stukje uitbreiding wenselijk.”
Stap voorwaarts
Ook Middelburg twijfelde niet, zegt wethouder Rutger Schonis (RO en Wonen): “Vlissingen en Middelburg grenzen bijna aan elkaar. Dus het zou raar zijn als we in die ambitie van Zeeland 2050 niet samen een stap voorwaarts zouden doen. Als het gaat om meer inwoners praat je ook over meer infrastructuur en ontsluiting. Denk aan de opwaardering van de N57, dat raakt ook Veere. Hoe ga je om met toerisme, met rust en ruimte. Dat zijn zaken die voor het hele eiland gelden. Dus vandaar dat we dat gezamenlijk hebben opgepakt.”
Fotograaf: Marcel Kentin.
Intentieverklaring
Al snel gingen ambtenaren van de drie gemeenten samen de mogelijkheden onderzoeken. Dat intensieve contact heeft eind vorig jaar geleid tot de ondertekening van de Intentieverklaring Walcheren 2050. Vanwege de aankomende gemeenteraadsverkiezingen in maart maken de gemeenten nog geen definitieve keuzes. Maar om het tempo erin te houden, volgde na de intentieverklaring een onderzoek door twee onafhankelijke bureaus. De onderzoekers verkennen drie scenario’s: wat gebeurt er als we niets doen, wat als we een beetje en wat als we maximaal gaan groeien. Het document wordt binnenkort gepresenteerd aan de Walcherse colleges.
Eigen accenten
Al trekken de gemeenten samen op, ze leggen ook elk hun eigen accenten. Groei van het aantal inwoners en de bouw van huizen is voor Middelburg een nadrukkelijke wens, vertelt Schonis. “Met, toen nog minister, De Jonge hebben we in de Woondeal afspraken gemaakt voor ongeveer 3000 woningen per jaar. Als je dat doortrekt naar 2050, dan zouden we voor Middelburg en Vlissingen op 30.000 woningen in totaal erbij komen. Op dit moment heeft Middelburg ongeveer 25.000 woningen. Dus het is een substantiële groei.” Schonis wijst verder op andere ontwikkelingen die al spelen, zoals het onderzoek naar een Onderwijscampus tussen Middelburg en Vlissingen, waar de onderwijsinstellingen alle middelbare scholen op het eiland willen clusteren. “En gaande de rit is ook cultuur en het idee van Middelburg als culturele hoofdstad daarin sterk verankerd geraakt.”
Goed in balans
Wethouder De Visser noemt een aandachtspunt voor Veere. “Als Walcheren de ambitie heeft om te groeien in aantal mensen, moeten we zeker ook investeren in infrastructuur. Want die mensen die erbij komen, willen ook een dagje recreëren en dan komen die mensen ook naar Veere.” Een ander punt is de aantrekkelijkheid van de gemeente. “We hebben als plattelandsgemeente ruimte, maar die kun je niet alleen inzetten voor woningbouw. Die moet je afwegen tegen de economische pijler van het toerisme en de waarde voor recreatie. Het landschap van de gemeente Veere is juist een van die aantrekkelijke punten waar de gasten voor komen. Dus je moet goed kijken hoe je de kracht vasthoudt. Natuurlijk willen we ook bouwen, want wij hebben ook gewoon mensen nodig in de zorg en in de horeca bijvoorbeeld. Maar bedenk ook wat de consequenties zijn en hoe we wonen en werken goed in balans houden.”
Voorzieningen overeind houden
Wethouder Bertijn gelooft dat Vlissingen kan groeien, maar wil daar nog geen getal op plakken. “De Commissaris heeft een vergezicht geschetst om de gedachten te prikkelen. Het gaat er vooral om de zorg en de voorzieningen in Zeeland overeind te houden. Er is de laatste tientallen jaren door alle centralisaties veel uit Zeeland verdwenen. Daarnaast hebben we te maken met de zorgkloof en de dubbele vergrijzing waar we op moeten inspelen. We willen jongeren in Zeeland houden of terughalen. Om een goed voorzieningenniveau te halen moet je wel groeien, het liefst met een kleine plus boven op de organische groei.”
Groter gaan denken
Nu samen optrekken en nadenken over groei is wel een omschakeling, constateren Bertijn en Schonis. “We zitten nog een beetje in de overgangsfase. Een jaar of tien geleden stonden Middelburg en Vlissingen tegenover elkaar over wie een paar huizen mocht bouwen. Ik kan me nog herinneren dat er angst was voor bouwen voor leegstand. Zeeland werd als krimpregio aangemerkt. We waren erg bezorgd over de werkgelegenheid, maar inmiddels hebben we veel meer vacatures dan mensen die werkloos zijn. Ik heb wel eens de indruk dat we nog moeten wennen aan de nieuwe realiteit. Tweehonderdduizend inwoners erbij, zoals in de ambitie wordt gesteld, is fors en ambitieus. Maar die ambitie is denk ik ook bedoeld als aansporing: probeer nu eens wat groter te denken.”
Goed bod neerleggen
Nu is het aan de Provincie om in Den Haag de aandacht naar Zeeland te verleggen, zegt Schonis. “We moeten daarbij niet te klein denken. Niet dat ik die extra duizenden inwoners als doel op zichzelf zie, maar er zijn nu al een heleboel mensen die geen passende woning kunnen vinden. De realiteit is dat tot 2040 het aantal huishoudens nog steeds groeit, ook als we niets zouden doen. Dus die woningen hebben we keihard nodig. Aandacht krijgen begint met een goed bod neerleggen, dat hebben we nu gedaan.”
Te bescheiden geweest
Zeeland heeft namelijk ook wat te bieden, zegt Bertijn. “Nederland heeft ambities: de energietransitie, bouwen, bouwen, bouwen, verduurzaming van de landbouw. Als Zeeland kunnen we daar een deel van invullen. We hebben veel ruimte. Daarmee kunnen we een bijdrage leveren aan de nationale opgaven, bijvoorbeeld op het gebied van de energietransitie. Maar daar willen we ook iets voor terug.” De Visser: “Onlangs op de Zeeuwse Dag in Den Haag had ik de indruk dat er serieus wordt gekeken naar de kansen die in Zeeland liggen. Misschien zijn we altijd wat bescheiden geweest, maar we hebben echt iets te bieden in Zeeland. Dit kunnen we alleen samen. Alleen zullen we een goed evenwicht moeten zoeken. Want de ruimte blijft ruimschoots voorhanden, maar je kunt het maar één keer uitgeven.”
Krimspook verjagen
“We hebben jarenlang een Provincie gehad die het gesprek over groei nooit heeft durven beginnen,” herinnert Schonis zich. “Daar hebben we als Middelburg, Vlissingen en Veere heel veel last van gehad. Ook onderling. En nu hebben we het ineens over 3.000 woningen per jaar. Dat is een heel ander gesprek. Of het zoveel woningen worden, zal moeten blijken. En niet alles kan overal tegelijkertijd. Maar dat krimpspook, ik hoop dat we dat hiermee echt de provincie uit jagen.”